การเปิดสอนปริญญาตรีทางเทคโนโลยี

การเปิดสอนปริญญาตรีทางเทคโนโลยี สถาบันการอาชีวศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

เขียนโดย เฉลิมศักดิ์  นามเชียงใต้ ผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

1. บทนำ

การจัดการอาชีวศึกษาและฝึกอาชีพ ถือเป็นเครื่องมือและยุทธศาสตร์สำคัญของชาติ ที่จะเพิ่มศักยภาพการผลิตและพัฒนากำลังคนในทุกระดับ ได้แก่ ระดับช่างฝีมือ ระดับช่างเทคนิค และระดับเทคโนโลยีหรือวิศวกรรมสายปฏิบัติการ รวมทั้งการยกระดับการศึกษาอาชีพของประชาชนในวัยแรงงาน สอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม รวมทั้งคำนึงถึงความต้องการของตลาดแรงงาน และจะต้องดำเนินนการให้ครอบคลุมการจัดการอาชีวศึกษาในระบบนอกระบบและทวิภาคี

การผลิตและพัฒนากำลังคนทั้งในระดับ Skill intensive และ Brain intensive เป็นภารกิจสำคัญของสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา เพื่อตอบสนองการแข่งขันและการพัฒนาประเทศ ประกอบกับการประกาศใช้พระราชบัญญัติการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2551 เมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2551 ถือเป็นก้าวสำคัญในการปฏิรูปการอาชีวศึกษา มีการกำหนดสาระสำคัญไว้หลายประการ อาทิเช่น บทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการการอาชีวศึกษา การจัดตั้งสถาบันการอาชีวศึกษา บทบาทของสภาสถาบัน ตำแหน่งผู้สอนสถาบันเป็นต้น

วัตถุประสงค์การจัดตั้งสถาบันฯ เพื่อผลิตกำลังคนในระดับปริญญาตรีทางเทคโนโลยีหรือสายปฏิบัติการ ที่สอดคล้องกับความต้องการในการพัฒนาอุตสาหกรรมในสาขาต่าง ๆ

โครงสร้างทางเศรษฐกิจของชาติได้มีการเปลี่ยนแปลงจากการทำเกษตรแบบดั้ง เดิมไปสู่การผลิตเชิงอุตสาหกรรม การผลิต และการบริการได้พัฒนาไปสู่การนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมต่อยอดองค์ควาารู้ และการพัฒนาเทคนิคการผลิต  จากแรงผลักดังกล่าว จึงต้องการคนในสายงานผลิตที่มีความรู้ ความชำนาญในการปฏิบัติการมากขึ้น สภาพปัจจุบันกำลังแรงงานส่วนใหญ่จะมีการศึกษาอาชีพระดับ ปวช. และ ปวส. ไม่มีศักยภาพพอที่พัฒนาและต่อยอดความรู้ และทัษะอาชีพ เนื่องจากหลักดังกล่าวออกแบบไว้สำหรับการชำนาญงาน และทักษะอาชีพไม่มีความรู้พิ้นฐานเพียงพอ

2. ความจำเป็นในการเปิดสอนปริญญาตรีทางเทคโนโลยี

ในการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิต และการบริการในสาขาต่าง ๆ จำเป็นจะต้องมีความรู้พื้นฐานสูง ทักษะสูง มีข้อมูล และเพดานการตัดสินใจในระดับมืออาชีพเหมาะสมกับเศรษฐกิจแบบไม่นิ่ง เคลื่อนที่เร็วในอัตราสูง จึงเกิดแรงผลักให้มีการเพิ่มทักษะ และต่อยอดองค์ความรู้การปฏิบัติการอาชีพให้ถึงระดับนักเทคโนโลยี

(1) สนับสนุนแผนลดจำนวนผู้เรียน และบัณฑิตสายสังคมศาสตร์ต่อสายวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี มีความจำเป็นต้องขยายฐานการรับนักศึกษาสายเทคโนโลยีสถาบันการอาชีวศึกษา

(2) ปัจจุบันผู้จบ ปวส และ ปวท. สามารถเข้าศึกษาต่อเนื่องมีโอาสน้อยมาก ส่วนใหญ่แสวงหาการศึกษาตามสถาบันต่าง ๆ ที่ไม่ตรงกับความรู้ และทักษะเดิม มีการใช้เวลาที่ศึกษามากขึ้น เพื่อปรับพื้นฐาน มีบางส่วนเริ่มต้นศึกษาจากปีที่ 1 ของหลักสูตร จึงไม่มีการพัฒนาต่อยอดทักษะ และส่งผลให้เกิดการสิ้นเปลืองทั้งเวลาและลดค่าใช้จ่าย

(3) โครงสร้างการผลิตของอุตสาหกรรมสาขาต่าง ๆ จะต้องใช้กำลังคนที่มีความรู้ความสามารถในการประยุกต์ ต่อยอด ปรับปรุงเทคโนโลยีที่นำเข้าซ่อมบำรุงรักษาและปรับปรุงได้อย่างดี มีคุณภาพ บุคคลที่มีความรู้ความสามารถดังกล่าวได้แก่นักเทคโนโลยีนั่นเอง

(4) การผลิตบัณฑิตของมหาวิทยาลัยหรือสถาบันชั้นสูง อื่น ๆ การที่จบ ปวส. เทียบเคียงได้กับอนุปริญญาตรีเท่านั้น ยังขาดองค์ความรู้ และพื้นฐานการประกอบอาชีพชั้นสูง และขาดองค์ประกอบจำเป็นเพื่อให้เกิดต่อยอดด้านความสามารถการบริหารจัดการ การตรวจสอบงาน การให้คำแนะนำ การสอน การพัฒนาทักษะงาน การบูรณาการ การประยุกต์ในสมรรถนะดังกล่าว ถ้าได้มีการจัดการศึกษาต่อยอดของหลักสูตร ปวส. ก็จะามีความพร้อมและสมรรถนะดังกล่าวได้เป็นอย่างดี

(5) สถาบันการอาชีวศึกษา ที่จัดตั้งขึ้นควรจะตอบสนองผู้ที่จะศึกษาต่อระดับปริญญาตรีให้ตรงกับความ ต้องการและสายอาชีพที่เรียนมาในระดับ ปวส. และควรจะเป็นหลักสูตรต่อเนื่องเพื่อผลของการพัฒนาทักษะและเทคโนโลยีอาชีพ

3. เทคโนโลยีในความหมายของการอาชีวศึกษา

เทคโนโลยี เป็นคำที่มาจากภาษาลาตินและภาษากรีก ภาษาลาติน Texere แปลว่าการสร้าง (to construct) การต่อเติมเสริมแต่ง (to were) และภาษากรีก Technologia มาจากคำสองคำคือ Tekhne ที่แปลว่างานช่างฝีมือ (Art of craft) และ logia หมายถึง วิชาการต่าง ๆ ที่ใช้กระบวนการทีมีเหตุผล (Systematic Treatment) ซึ่งหมายถึงการใชความรู้ และทักษะ วิธีการ หรือเทคนิค ที่เป็นระบบเพื่อพัฒนาเครื่องมือ อุปกรณ์ และวิธีการอย่างมีประสิทธิภาพ การนำเทคโนโลยีมาใช้ตามลักษณะงานของแต่ละด้าน อาทิ เทคโนโลยีทางการแพทย์ เทคโนโลยีทางการเกษตร และมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีพระบรมราชินูปถัมภ์ ได้นิยามคำว่า เทคโนโลยี คือ สิ่งที่เพิ่มขีดความสามารถของมนุษย์ในการทำกิจกรรมใด ๆ เริ่มตั้งแต่การพัฒนาเครื่องมือก้อนหินสมัยโบราณ เครื่องมือเหล็กในสมัยเหล็ก เครื่องจักรไอน้ำ เครื่องไฟฟ้า ตลอดจนคอมพิวเตอร์ และมีเครื่องมือเครื่องจักรเพื่อผลิตภัณฑ์เชิงอุตสาหกรรมต่าง ๆ และรวมถึงเทคโนโลยีใหม่ ๆ ในปัจจุบัน เช่น เทคโนโลยีทางวัสดุ เทคโนโลยีทางการเกษตร พันธุวิศวกรรม และเทคโนโลยีทางการแพทย์ นอกจากนี้ยังมีนักวิชาการหลายท่าน อาทิ เดล (Dale:1969) บราวน์ (Brown), กัลเบรท (Galbraith:1967), ครรชิต มาลัยวงศ์ (2539), สุวิทย์ กาญจนพันธ์ (2541) พอสรุปได้ว่า

เทคโนโลยี เป็นการนำเอาความรู้ ทักษะ เทคนิควิธี หรือวิธีปฏิบัติมาประยุกต์ใช้ในงานต่าง ๆ เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น หรือเพิ่มพูนการผลิตให้มากขึ้น โดยมองถึงประสิทธิภาพ (Efficiency), ประสิทธิผล (Productivity), และการประหยัด (Economic)

นักเทคโนโลยี (Technologist) หมายถึง บุคคลที่มีความรู้ความสามารถ มีทักษะระเบียบทางวิทยาศาสตร์นำมาพัฒนากระบวนการ (Process)

ขั้นตอนการปฏิบัติอย่างมีระบบ มีทักษะ วิธีการ คิดค้นประดิษฐ์ ปรับปรุงพัฒนาเครื่องมือและอุปกรณ์ รวมทั้งเทคนิคการให้บริการต่าง ๆ อย่างมีคุณภาพ นักเทคโนโลยีในความหมายของการอาชีวศึกษาจะต้องเป็นผู้มีความรู้พื้นฐาน ทักษะวิชาชีพระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) ที่มีทักษะวิชาชีพอย่างดี แล้วศึกษาเพิ่มเติม Apply Mathematice Sciences สำหรับนักเทคโนโลยีเพื่อนำความรู้เหล่านั้นผนวกเข้ากับทักษะปฏิบัติงานในงาน อาชีพเพื่อแก้ปัญหาทางเทคโนโลยีสาขาต่าง ๆ ต่อไป (Mathematics, Science of individual technologist must be able to apply this knowledge to solution of technology) แตกต่างในด้านสมรรถนะและทักษะอาชีพที่ไม่ซ้ำกับบัณฑิตวิศวกรรมศาสตร์หรือสาย วิทยาศาสตร์ประยุกต์อื่น ๆ ดังเห็นได้ชัดเจนจากที่แสดงเปรียบเทียบไว้ในกราฟ

4. ปริญญาตรีทางเทคโนโลยี

ในอุตสาหกรรมการผลิต และการบริการที่มีผู้ปฏิบัติงานอยู่หลายกลุ่ม อาทิ นักวิทยาศาตร์ วิศวกร ช่างเทคนิค ช่างฝีมือ หรือแรงงานระดับปฏิบัติงาน
กลุ่ม วิศวกร จะมีความรู้และสมรรถนะวิชาชีพในการออกแบบ การดำนวยการ การวิเคราะห์ และวิจัยเป็นต้น ในงานการผลิต และการบริการยังขาดบุคคลอีกกลุ่มหนึ่งที่มีความรู้ความสามารถในด้านการ ปฏิบัติงาน การควบคุมงาน การตรวจสอบ การให้คำแนะนำงาน การสอนงาน การพัฒนาทักษะงาน การบูรณาการความรู้และทักษะ บุคคลที่มีความรู้ความสามารถดังกล่าว คือ นักเทคโนโลยีนั่นเอง บัณฑิตที่ได้รับการศึกษาในสายนี้ จะมีความแตกต่างในด้านสมรรถนะและทักษะอาชีพที่ไม่ซ้ำกับบัณฑิตวิศวกรรม ศาสตร์ หรือสายวิทยาศาสตร์ประยุกต์อื่น ๆ ดังเห็นได้ชัดเจนจากที่แสดงเปรียบเทียบไว้ในกราฟ

5. ปรัชญาและจุดประสงค์หลักสูตร

หลักสูตรปริญญาตรีทางเทคโนโลยี มุ่งเน้นการนำความรู้และทักษะในการปฏิบัติการอาชีพ ระดับช่างฝีกมือ และระดับเทคนิค มาขยายผลเพิ่มพูนทักษะและต่อยอดองค์ความรู้สู่การพัฒนางานอย่างมี ประสิทธิภาพเกิดทักษะสูง สามารถบูรณาการองค์ความรู้ในการปฏิบัติการอาชีวะ มีการแสดงออกถึงสมรรถนะอาชีพที่เด่นชัดในด้านการควบคุมงาน การสอนงาน การแนะนำการปฏิบัติงาน การจัดการในการปฏิบัติงานเป็นต้น

6. โครงสร้างหลักสูตร

(1) หมวดวิชาพื้นฐาน 18 หน่วยกิต
(2) หมวดวิชาชีพ  48 หน่วยกิต
(ในจำนวนหน่วยกิตแบ่งออกเป็นหน่วยกิตสำหรับโครงงานการผลิต 6 หน่วยกิต)
(3) หมวดวิชาเลือกเสรี 6 หน่วยกิต

7. จุดประสงค์ของหลักสูตร

การผลิตทางเทคโนโลยีเพื่อผลิตบุคลากรที่มีสมรรถนะดังนี้
(1) มีทักษะสูงในด้านการนิเทศการแนะนำ
(2) มีทักษะสูงในด้านการปฏิบัติงาน
(3) มีทักษะสูงในด้านการกำกับและควบคุมงาน
(4) มีทักษะสูงในการพัฒนาเทคโนโลยี
(5) มีความรู้และทักษะในการปฏิบัติงานตามสภาพการผลิตจริง

8. บทสรุป

การเปิดสอนหลักสูตรปริญญาตรีสายเทคโนโลยี จะต้องดำเนินการอย่างรอบคอบมิให้ซ้ำซ้อนกับปริญญาตรีสายวิทยาศาสตร์หรือ วิศวกรรมศาสตร์ ควรศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลความต้องการกำลังคนเทคโนโลยีมาประกอบการตัดสินใจ ของสภาสถาบันการอาชีวศึกษา และควรจะนำข้อมูลต่าง ๆ ดังต่อไปนี้มาประกอบ

กรอบมาตรฐานหลักสูตรปริญญาตรีสายเทคโนโลยีหรือปริญญาตรีสายปฏิบัติการสาขาต่าง ๆ
(1) กรอบ มาตรฐานหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการปริญญาตรีสายเทคโนโลยีหรือปฏิบัติการ พ.ศ. 2552 ใช้สำหรับปริญญาตรีสายเทคโนโลยีหรือสายปฏิบัติการของสำนักงานคณะกรรมการการ อาชีวศึกษา
(2) ต้องกำหนดสมรรถนะตามกรอบคุณวุฒิการศึกษาสายอาชีพ และเป็นไปตามมาตรฐานอาชีพ
(3) ปริญญาตรีสายเทคโนโลยีหรือสายอาชีพจะต้องตรงตามมาตรฐานสมรรถนะ
(4) การเปิดสอนปริญญาตรีสายเทคโนโลยี จะต้องเปิดตามความต้องการของสถานประกอบการและชุมชน
(5) เป็นหลักสูตรต่อเนื่องจากการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) หรือเทียบเท่า

ความคาดหวังผู้จบการศึกษาปริญญาตรีสายเทคโนโลยี (Expected Outcome of Future Technologist)

(1) มีความรู้ความสามารถและทักษะในการ

• พัฒนางาน
• บูรณาการความรู้ทางปฏิบัติอย่างเป็นระบบ
• การตรวจสอบ
• การสอนงาน
• การให้คำแนะนำ

(2) มีคุณธรรม จริยธรรม และจรรยาบรรณวิชาชีพ

(3) กำหนดสมรรถนะสามารถประยุกต์ความรู้และทักษะ

• วางแผนการจัดการทรัพยากรที่เหมาะสม
• การมีส่วนร่วมในการพัฒนา
• สามารถพัฒนาการปฏิบัติงานที่สลับซับซ้อนได้อย่างอิสระ
• สามารถศึกษาค้นคว้าพัฒนานวัตกรรมและเทคโนโลยีในวิชาการที่สัมพันธ์กับอาชีพ
• บริหารงานผลิตและบริการตามสาขาอาชีพที่ได้ศึกษา

(4) การจัดการศึกษา
การสอนปริญญาตรีสายเทคโนโลยีเป็นการจัดการศึกษาแบบเปิดหรือยืดหยุ่น สามารถเทียบโอนหน่วยสมรรถนะหรือเข้าสู่ระบบหน่วยกิต

(5) เงื่อนไขการจัดการเรียนรู้

• จัดตามความสนใจและความถนัด
• จัดตามความต้องการของตลาดแรงงาน สถานประกอบการทั้งภาครัฐและเอกชน สนองตอบต่อความต้องการของกลุ่มจังหวัด
• สถาบันที่เปิดสอน จะต้องเตรียมความพร้อมด้านทรัพยากรการศึกษาที่เหมาะสมกับหลักสูตร
• จัดการศึกษาแบบบูรณาการ แก้ปัญหาจากกงานในสาขาวิชาชีพอย่างน้อย 1 ชิ้นงาน
• ให้ความสำคัญกับภาคเอกชนในการจัดการเรียนการสอน
• ให้ความสำคัญกับการจัดการศึกษาระบบทวิภาคี
• จัด ให้มีการประกันคุณภาพหลักสูตรอย่างเป็นระบบ 4 ด้าน ด้านผลสัมฤทธิ์การเรียน ด้านบริหารหลักสูตร ด้านทรัพยากรการศึกษาและความพึงพอใจของตลาดแรงงาน
• ผู้สอนจะต้องมีประสบการณ์อาชีพและคุณวุฒิตามที่สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษากำหนด

การเปิดสอนปริญญาตรีทางเทคโนโลยี จะต้องดำเนินการอย่างรอบคอบเพราะนักเทคโนโลยีที่ได้ฝึกฝนตามกรอบมาตรฐานหลัก สูตรนั้น ยังไม่มีผู้จบการศึกษา นักเทคโนโลยีที่คาดหวังจะต้องเป็นบุคคลที่มีความสามารถทั้งทฤษฎีและการ ปฏิบัติงาน และทำงานควบคู่ไปกับวิศวกร นักวิทยาศาสตร์ และสถาปนิก บูรณาการและนำความคิดเห็นของวิศวกรและนักวิทยาศาสตร์ไปประยุกต์และปรับปรุง พัฒนางานที่รับผิดชอบอย่างเหมาะสม และก้าวหน้าไปอย่างมีประสิทธิภาพ

9. เอกสารอ้างอิง
เฉลิมศักดิ์ นามเชียงใต้. ความจำเป็นในการเปิดสอนปริญญาตรีทางเทคโนโลยี รวมบทความ 2 เล่ม แผนกวิชาการพิมพ์ วิทยาลัยสารพัดช่างพระนคร 2546.

ชนะ กสิภาร์.  การอาชีวศึกษาเพื่ออนาคต เอกสารประกอบการบรรยายพิเศษ ภาควิชาเทคนิคศึกษา คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ (อัดสำเนา)

บรรเลง ศรนิล และคณะ. เส้นทางการศึกษาด้านอาชีวศึกษาและเทโนโลยี รายงานการวิจัย กรุงเทพฯ สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา 2548

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. รายงานผลการศึกษาความต้องการกำลังคนของกลุ่มอุตสาหกรรม กรุงเทพฯ บริษัทพริกหวานกราฟิก จำกัด

สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กรอบมาตรฐานหลักสูตรอาชีวศึกษา กรุงเทพฯ บริษัทเอส พี วี การพิมพ์ จำกัด 2551

สุกัญญา รัศมีธรรมโชติ. แนวทางการพัฒนาศักยภาพมนุษย์ด้วย Competency Based Learning.

Bremer, Bernd. Concept Paper on Vocational and Technical Education and Training in Germany. Berufsschule Bassgeige Goslar, Germany, 2007.

Vocational Technical Education and Economic Development-The Singapore Experience. Singapore : Institute of Technical education, 2007.

Muneharu lwamoto. Case studies on Technical and Vocational Education in Asia and the Pacific : Japan. Bangkok : UNECO, 1966.

The Federral Ministry of Education, Science, Research and Technology. Vocational Training in the Dual System in Germany. Koeln : Moeker Merkur Druck Gmbtt, 1997

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: